Afgelopen weekend had ik het met een vriendin over carrièrekeuzes. Het viel me weer op hoe we soms vast kunnen zitten en we voor lief nemen dat we daarmee niet in onze kracht komen. Toen we met The Thrive begonnen, hadden we het onderling vaak over potentieel bevrijden. Zowel bij onszelf en anderen, als ook bij bedrijven. We vonden dat toen nogal aanmatigend klinken. Want het veronderstelt dat er potentieel zit opgesloten en dat het niet in staat is zichzelf te bevrijden.

Nu drie jaar later durf ik deze woorden toch steeds vaker in de mond te nemen. Deels omdat ik de onwaarschijnlijke impact heb gezien van wat er met mezelf gebeurt als je in een team zit dat zich onvoorwaardelijk inzet om het onderlinge potentieel te bevrijden. En deels omdat onze klanten dit steeds meer aan ons toeschrijven. Reden te meer om eens een poging te wagen om dit te vangen.

Potentieel onvoldoende ingezet

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat 30-50% van het potentieel van de mensen in organisaties niet of onvoldoende wordt ingezet. Wat zou er gebeuren als het je lukt dit wel voor elkaar te krijgen? De vraag die wij ons binnen The Thrive de afgelopen drie jaar ook steeds gesteld hebben en in alle eerlijkheid nog steeds stellen.

De definitie van vrijheid die ik vaak hanteer is: ‘dingen kunnen (los)laten’, oftewel nergens aan vastzitten. Als je nergens aan vastzit, of in vastzit, ben je vrij. Het vervelende is dat we vaak genoegen nemen met vastzitten omdat het bekend is. We weten dan in elk geval wat we kunnen verwachten. En het diepere gevoel van onbehagen in onszelf compenseren we dan vervolgens ofwel door onszelf een nog hogere prestatiedruk op te leggen, dan wel (al of niet bewust) de schone schijn op te houden.

Het idee dat als we loslaten er nieuwe deuren open gaan klinkt mooi en inspirerend, maar is tegelijkertijd ook onbekend en dus beangstigend. Het opgesloten potentieel lijkt zich namelijk pas te manifesteren als je aan die reis begint. En als het dan lukt om het gordijn soms even een stukje weg te trekken en een glimp op te vangen van hoe het zou kunnen zijn, dan krijgt iedereen kippenvel.

Waarom zit het potentieel gevangen?

Het simpele antwoord is, omdat mensen door de tijd heen om allerlei valide redenen genoegen hebben genomen met plan B, dan wel niet gestimuleerd worden om de reis aan te gaan. We kunnen vanzelfsprekend nogal vast zitten aan zaken zoals positie, geld, applaus, aandacht, gewoontes, vriendschap, verantwoordelijkheidsgevoel, consequenties van eerder gemaakte keuzes, verwachtingen van anderen en maatschappelijke invloeden.

‘Als ik een beter alternatief heb dan ga ik bewegen.’

Wat ik dan vaak hoor is dat er een ‘kan niet….want’ redenering wordt gemaakt. Vaak gepaard gaande met een soort onmacht om in beweging te komen. En mensen zetten zichzelf vervolgens vast met een ‘als…dan’ redenering. ‘Als ik dit heb bereikt dan zal ik meer bewegingsvrijheid krijgen.’ ‘Als ik een beter alternatief heb dan ga ik bewegen.’ Waarbij ze het startschot voor de ontdekkingstocht uitstellen.

Invloed van onze prestatiecultuur

De werkelijkheid is natuurlijk wat complexer. Ik raak er steeds meer van overtuigd dat onze individuele prestatiecultuur wel eens een hele grote bijdrage zou kunnen leveren aan dit probleem. In onze maatschappij en ook in organisaties is veel er op gericht om individueel presteren te maximaliseren. En om dit vervolgens rechtvaardig te kunnen meten en belonen worden ook de criteria en carrièrepaden geüniformeerd. Mensen worden onvoldoende uitgedaagd om prestaties vanuit hun eigen kracht te optimaliseren op teamniveau en komen in een soort individuele achtbaan terecht waar ze niet meer uit kunnen komen.

En dat terwijl iedereen aanvoelt dat een echt krachtdadig team, waar mensen samen resultaten neerzetten, samen leren en mensen individueel eigenaarschap nemen, beter presteert dan een aantal zichzelf steeds meer terugtrekkende individuen die af en toe een team meeting hebben en als het ware ‘vereenzamen.’ Bij The Thrive kwamen we op een gegeven moment niet verder omdat we vooral keken naar het inzetten van persoonlijke kracht voor het collectief. Totdat we uiteindelijk inzagen dat je eigenlijk alleen maar samen kan thriven als je naar de collectieve kracht gaat kijken. Op dat moment werd het gordijn weer even een stukje weggetrokken.

Neiging om de afwijking te beheersen

De ‘vereenzaming’ leidt tot falende onderlinge sociale controle en accountability en in reactie daarop worden steeds meer regels opgelegd om de afwijking te beheersen. Het is nog steeds de norm om 95% van je organisatie te vermoeien met regels bedoeld voor de andere 5%.Ondanks de regels zullen ze nog steeds over de schreef gaan, met de manager als waakhond. Vanzelfsprekend werkt dit onderling wantrouwen in de hand. En dan vinden we het raar dat het interne ondernemerschap afneemt en dat programma’s om talent te ontwikkelen en samenwerking te bevorderen niet de gewenste resultaten laten zien. Tenzij we echt terug durven keren naar de kern van het probleem, onderlinge verbondenheid en vertrouwen, zal hier in mijn beleving geen verandering in komen.

Hoe kan je het potentieel bevrijden?

De belangrijkste stap is op weg gaan. Met The Thrive zijn we nu bijna drie jaar geleden samen op weg gegaan, vanuit de belofte dat er nog zoveel meer verborgen potentieel in ons zou zitten dan dat er tot dan toe uit kwam. En wat een rijkdom heeft ons dat gebracht.

Gerichtheid op het collectief

Een tweede  element is de gerichtheid op het collectief, het team. Door veel meer te kijken naar waar het team in potentie toe in staat is, in plaats van naar de optelsom van individuen gebaseerd op aannames uit het verleden, ontstaat er een andere dynamiek. In plaats van vergelijken op vaak eenzijdige uniformerende systemen ontstaat een eerlijk gesprek over bijdrage en complementariteit en neemt de concrete communicatie toe. In zo’n team voel je je verbonden, vul je elkaar aan, spreek je elkaar aan, heb je een steile leercurve, word je talent zichtbaar, komt door je kwetsbaarheid je identiteit nog meer tot leven en ontstaat een authentieke cultuur. Zo’n team heeft wat wij noemen een thriving state. Het faciliteren van deze thriving state is wellicht het belangrijkste wat we in organisaties te doen hebben om de benodigde versnelling en vernieuwing in organisaties te realiseren.

Activerende principes en systemen

Een derde punt dat we kunnen aanpakken is om de limiterende regels en systemen te vervangen door activerende principes en systemen. Van ‘focus op voorspelbaarheid’ naar ‘focus op vrijheid’ op basis van bevlogen verbinding.

Is het een makkelijk proces? Zeker niet, want deze vrijheid veronderstelt ook weer loslaten. Het loslaten van succesdefinities over jezelf en over je team. Het loslaten van activiteiten waar je jezelf qua motivatie en/of competentie voor de gek hebt gehouden. Het opnieuw kijken naar een geïntegreerde waardepropositie en het eigenaarschap dat je daarin wil/kan oppakken. Het bijhouden van de snelheid van persoonlijke ontwikkeling van je teamleden en de implicaties voor het team.

Is het desalniettemin aan te raden om de reis te starten? Jazeker, het heeft ons als mens, als vrienden en als team verder gebracht dan we hadden kunnen voorspellen en hebben op een thriving manier onvermoede resultaten bereikt. En je hoeft natuurlijk niet een eigen bedrijf te beginnen om deze reis te starten.

 

foto credit: Don McCullough

Delen:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *